Pomza/Bims

 

 

Pomza, volkanizma faaliyetleri esnasında ani soğuma ve gazların bünyeyi ani terketmesi sonucu oldukça gözenekli bir yapı içeren ve dünya endüstrisinde yeni olmamakla beraber, ülkemiz endüstrisine son yıllarda girmeye başlamış ve değeri yeni anlaşılan volkanik kökenli bir madendir.

Gözenekler birbirleriyle bağlantısız boşlukludur.
Bu özelliğinden dolayı ısı ve ses iletkenliği oldukça düşüktür.

Sertlği mohs skalasına göre 6.5-8 dır. Bünyesinde kristal suyu yoktur.

Kimyasal olarak tesirsiz ve %75'e varan silisyum oksit muhtevasına sahiptir.
 
 

Asidik Pomzanın genel görünümü   

Bazik Pomzanın genel görünümü
 





 
Pomza, Hrıstiyanlıktan çok önceleri ilk olarak Yunanlılar ve daha sonra da Romalılar tarafından kullanılmıştır. Eski Yunanlıların ve Romalıların görkemli yapılarının bir çoğunda hala görülebilmektedir. Roma duvarlarının inşaatında, su kanallarında, diğer tarihi eserlerde kullanılmıştır. Amerika'da pomza, Kaliforniya'da 1851'den beri bina inşaatlarında kullanılagelmiştir. Bu tarihten itibaren pomza endüstrisi 15 eyalette 103 işletmeye kadar genişlemiştir. Almanya'da 1980'den önce kendi kaynaklarından, bu tarihten sonra kaynakların tükenmesiyle birlikte ithalat yolu ile temin ettiği pomzayı Achen kenti civarındaki 100'e yakın işletmede kullanarak inşaat sektörünün hizmetine sunmaktadır. Buna, daha pek çok ülkeden örnek vermek mümkündür. Ülkemizde ise 1980'li yıllardaki 250 bin ton civarındaki toplam üretim, 1998 yılı sonu itibariyle 1 milyon tona dayanmıştır.

 
 
Pomza (ponza) terimi İtalyanca bir sözcüktür. Değişik dillerde farklı sözcüklerle adlandırılmaktadır. Örneğin; Fransızca'da Ponce, İngilizce'de (iri taneli olanına) Pumice, (ince tanelisine) Pumicite, Almanca'da (iri tanelisine) Bims, (ince tanelisine) Bimstein adı verilmektedir. Türkçe'de ise süngertaşı, köpüktaşı, hışırtaşı, nasırtaşı, küvek, kisir gibi adlarla anılmaktadır. Diğer dillerin ve teknoloji ithalinin etkisiyle Türkçe'ye Pomza, Ponza, Bims, Pümis ve Pümisit terimleri olarak yerleşmiştir.

Pomza, kendisine özgü bazı özellikleri ile benzer volkanik camsı kayaçlardan (perlit, obsidyen, peks-tayn) ayrılır. Bunlardan rengi, gözenekliliği ve kristal suyunun olmaması ile pratik olarak ayrılmaktadır.En çok renk benzerliği/yakınlığı ve kimyasal bileşimi bakımından perlit ile karıştırılmakta olup, bazı durumlarda perlitten ayırt edilmesi zorlaşabilmektedir. Pomzalı perlit/pomzatik perlit veya perlitik pomza olarak adlandırılabilen geçişli kayaçlarla petrografik analizle ve gözenek yapısı itibariyle ayrılabilmektedir. Pomzada gözenekler çoğunlukla birbirleriyle bağlantılı değildir. İçerdiği gözenekler gözle görülebilecek boyutlardan, mikroskobik boyutlara kadar sayısız miktarda olup, herbiri diğerinden camsı bir zarla yalıtılmıştır. Bu yüzden hafif, suda uzun süre yüzebilen, izolasyonu yüksek bir kayaçtır. Pomzalarda genel olarak Muhtelif  kimyasal bileşim şu şekildedir:
 
  • % 60 - 75 SiO2
  • % 13 - 17 Al2O3
  • % 1 - 3 Fe2O3
  • % 1 - 2 CaO
  • % 7 - 8 Na2O-K2O
  • eser miktarda TiO2 ve SO3 bulunmaktadır